Boekenmening

Tekst:  Hij geneest wie gebroken zijn en verzorgt hun diepe wonden Psalm 147 : 3

Het is 1931. De 16- jarige Maria wordt door haar stiefvader, een streng gereformeerde dominee, verbannen naar haar tante op het platteland. Maria, de hoofdpersoon, is in een benarde situatie terechtgekomen. Ze is zwanger van haar stiefvader. Ze ontwikkelt een diepe haat tegen hem. Toch heeft ze ook steeds last van schuldgevoel: zij liet haar stiefvader zijn gang gaan. Ook trekt ze de rol van haar moeder in twijfel. Had zij echt niets kunnen doen? Maar de liefde van haar tante en diens dominee is sterk genoeg om haat te overwinnen en te veranderen in liefde. Mara, de baby, wordt naar een ander gezin gebracht. Maria had ook niet specifiek aangegeven dat ze Mara wilde houden. Wel was ze steeds meer naar haar kind toegegroeid. Tante denkt ook dat dit het beste is. Tante Bé hoort pas na de bevalling de werkelijke toedracht. Ze kiest voor Maria. Dominee (stiefvader) mag niet meer in het huis van tante komen. Tante Bé en Reijer , de dominee van tante, doen hun best het kind te vinden. Maria schrijft een brief aan haar moeder. Ze wil hem posten maar moeder leest immers geen post? Ze zal de brief moeten brengen. Samen met tante heeft ze haar kind gehaald en gaat tijdelijk bij de zusters in het klooster wonen. Wat nu? Een zuster vindt dat ze weer bij tante moet gaan wonen. Daar is alles wat ze nodig heeft. Maria wil haar tante de schande besparen maar de reactie van de dorpsbewoners valt erg mee. Ze besluit om met Maria weer bij tante te gaan wonen. Voordat ze naar tante reist, gaat ze eerst moeder opzoeken, met de brief. Ze is zelfs zo ver gegaan dat ze haar moeder wil vergeven ook als moeder alles heeft geweten. Maar moeder komt niet in beweging als Maria haar opzoekt. Ze kan of wil niet meer veranderen. Moeder blijft achter bij die man, zal voor altijd zijn wil volgen. Maar Maria niet. Niet meer! Ook hem ziet ze nog even;  hij is geen steek veranderd. Ze kan alleen maar bidden voor moeder. Maria reist af naar tante Bé.  Ze heeft niet verteld wanneer ze aankomt. Maar tante is er! Maria is thuis!

Ik vind dit een vlot geschreven en spannend boek. Je kunt het boek niet gemakkelijk wegleggen. Dit debuut van Lisette van de Heg haalde binnen een halfjaar de derde druk en won de Publieksprijs Christelijk Boek. Het onderwerp is heftig, iets waar mensen liever niet over nadenken. Thema's zijn incest, eenzaamheid en herwinnen van vertrouwen. Mooi geschreven bijna historische roman. Knap om met zo weinig 'gegevens' zo'n boeiend verhaal te schrijven. Vooral omdat de schrijfster nog zo jong is. De bevalling is een scene waarin heel veel samenkomt. Veel vrouwen beleven dan het verleden weer. Het is ook een hoopvol verhaal: God is er altijd, ook als je nare dingen meemaakt. Ook Jan Siebelink en Maarten 't Hart hebben zich afgezet  tegen de zware kerkelijke milieus . De één minder, de ander teveel.  Wetticisme en zondebesef met bijbehorende ervaringen staan vaak centraal. Een inhoudsopgave had het boek iets overzichtelijker gemaakt, het is maar waarvoor je kiest.

Toen Ben Vervoort zes jaar en drie weken oud was, verdween zijn moeder. Zo begint het verhaal in "Later" en het beschrijft hoe vader en zoon het moeten redden zonder een vrouw. Een mannenhuishouden, waarbij niet veel gezegd wordt, maar wel gerookt, waar Ben zelf zijn bedtijd kan bepalen, waar de vader uiteindelijk meer leert koken dan alleen maar pap. Bovendien is er tijd en ruimte voor een echte mannenklus; namelijk het opknappen van een oude Volkswagen bus. Het jarenlange project bevestigt de band tussen vader en zoon. Als de klus klaar is, gaan ze er mee op pad. Nog steeds stoere mannendingen; kamperen, leren vissen met alleen een lijn, barbecueën, vogels en sterren bestuderen. Het verhaal staat in schril contrast met de proloog, waarin moeder nog wel een rol speelt, waar de liefde vanaf stroomt, ook door het verhaal wat ze voorleest. Geen wonder dat ze wordt gemist, dat vader en zoon verlangend uitkijken naar later, als ze terug komt.

Later is zo'n woord dat zo makkelijk kan worden gezegd en juist in dit verhaal een verwachtingsvolle klank krijgt. Voor je het weet is het later, dan is Ben een volwassen man met een bijna burn-out, die het even rustig aan moet doen. Dan heeft hij tijd om met zijn vader de reis te maken, die hij steeds uitgesteld had tot later.

Lisette van de Heg kan veel zeggen in een klein boek. De manier waarop ze de gelijkenis van de verloren zoon verwerkt in dit boekje onderstreept de mogelijkheid van later. Trefzeker schets ze met weinig woorden de scènes in het verhaal. Zo gebruikt ze bijvoorbeeld de historische televisie-uitzending over de maanlanding om het verhaal te dateren. De stiltes die voorkomen in de gesprekken, worden extra benadrukt door de witruimte tussen de regels. Het verhaal houdt ook iets mysterieus, niet alleen door de vraag wat er met de moeder van Ben is gebeurd. Ook de karakters van Ben en zijn vader zijn niet vastomlijnd. Dat is knap want zo zullen verschillende lezers er iets in herkennen. Ik zelf was wel verrast door de brief die Ben van zijn vader heeft gekregen. Een toegift die de uitgever op de website heeft geplaatst. Later is een boek met passie, erg mooi.