Boekenmening

Donkerland

Vanaf de eerste zinnen heeft de mysterieuze verteller die de geschiedenis van Donkerland en zijn familie doorgeeft mij in de greep. “Nergens in het heelal is er een plaats waar je voldoende afstand kunt nemen om je verhaal te vertellen en te kunnen zeggen: ‘Dit is de waarheid, precies zoals het is gebeurd.’” Daarmee is gelijk de filosofische toon van het verhaal gezet. Heel lang blijft onduidelijk wie de vertelster is en tegen wie ze het verhaal vertelt dat begint lang geleden in 1833 als de patriarch van Donkerland, Pieter de Witt vertrekt uit de Oostkaap en na een lange tocht door Zuid-Afrika, zijn stok plant in een stuk grond aan de rivier de Tugela in Natal. Hij claimt een stuk land vanaf de stok een half uur lopen in alle windrichtingen en bouwt Donkerland. Dit doet hij samen met Mafungwashe, een zwarte vrouw die hij tijdens zijn tocht op zijn pad is gekomen. Zij dankt haar leven aan hem en wordt zijn bediende. Hij noemt haar Eerste.

De vertelster van Donkerland kent de geheimen van de familie en alle belangrijke voorvallen in een generatie zijn ’een lang verhaal’. Zo ontdek je als lezer welke patronen er zijn en hoe de historische feiten van een land, zoals vijandschap tussen Boeren en Brit, de Grote trek, de oorlogen in Zuid-Afrika, de Grote droogte en crisis van de jaren 30, de opkomst van de Nationale Partij, de Apartheid en uiteindelijk de afschaffing daarvan grote sporen trekt in het bestaan van de familie de Witt en leiden tot dramatische persoonlijke gebeurtenissen op Donkerland. De nakomelingen van Eerste, de arbeiders zijn hier steeds weer bij betrokken. Negen hoofdstukken voor een tijdspanne van 156 jaar en zeven generaties.

Donkerland is in eerste instantie geschreven als een toneelstuk en later als een tv-serie. Hier en daar merk je dat nog aan terloopse opmerkingen en misschien ook doordat conflicten in enkele scènes worden weergeven. Gebeurtenissen waar anders hele boeken vol over worden geschreven, zijn nu samengebald in een hoofdstuk. Ik heb dat niet als een minpunt ervaren. Sterker nog: juist de grote lijn, hoe een familie zich ontwikkelt en reageert op zijn buren en de zwarte bedienden, maken dit verhaal indrukwekkend om te lezen. Daarbij komt dat, hoewel niet echt evenwichtig, ook de nakomelingen van Eerste hun stem hebben in het verhaal. Hoewel ze de taal van de familie de Witt moeten leren spreken (overigens kent de familie de Witt wel Xhosa en Zulu) blijken ze keer op keer op cruciale momenten belangrijke wijze levenslessen door te geven.

Donkerland is een toegankelijke mustread als je iets wilt begrijpen van hoe de geschiedenis van Zuid-Afrika mensen heeft gevormd.

Het meisje in de trein

Rachel is meisje met een gebroken ziel. Half twintig, half dertig; een scheiding en veel verdriet achter de rug. Ze vlucht in de drank. Dat is een element in dit boek waar je als lezer niet omheen kunt. Hoe vreselijk is een verslaving aan alcohol. Het regeert Rachels leven bijna totaal. Omdat ze verslaafd is, wordt Rachel door haar omgeving niet meer serieus genomen en dat kost haar bijna haar leven. Maar voordat een leverziekte of Korsakov een vroegtijdig einde aan haar leven maken, is er een gebeurtenis die haar aandacht trekt en die ervoor zorgt dat ze probeert om de drank te laten staan. Ze wil uitvinden waarom Megan vermist wordt.

Rachel reist nog dagelijks met de trein naar London om haar medebewoonster en de rest van de wereld te laten geloven dat ze nog altijd werk heeft. Maar ze is al lang ontslagen als gevolg van haar beschonken gedrag. Zij heeft tijdens die dagelijkse ritten af en toe een blik kunnen werpen op Megans huis en wat ze thuis doet.

In dit boek gaat het niet alleen om alcoholverslaving. Het gaat ook om drugsverslaving, verwaarlozing, seksverslaving en overspel, ook al wordt dat niet met zoveel woorden gezegd. De indruk die ik van de hoofdrolspelers krijg, is dat ze niet anders kunnen dan geregeerd worden door hun specifieke lusten. Hoewel bij Rachel een langzame terugkeer naar een betere levenshouding te bespeuren is. Maar over het algemeen zijn er weinig respectvolle en liefdevolle grenzen.

Ik had een ongemakkelijk gevoel bij het lezen van dit boek. Mijn aandacht ging niet zozeer uit naar de zoektocht van Rachel en de oplossing van Megans vermissing, maar meer naar de onmogelijkheden van Rachels leven omdat ze zoveel achterhoudt en liegt en bedriegt. Het plot is hoe dan ook verbazingwekkend en meer een gevoel van ‘met de moed van de wanhoop’ wordt ‘recht gedaan’ aan het onrecht. Maar het goed en het kwaad of het zwart en het wit zijn niet helder, alles is besmeurd en geschonden.

Rachel is hoe dan ook de absolute anti-held. Deze thriller is voor mij bijna geen thriller, maar een onvermijdelijke beschrijving van hoe ver een mens kan komen. Het is bijna niet meer spannend, omdat je meegesleurd wordt in de onmogelijkheden. Toch wordt de zaak door Rachel opgelost en staat haar vasthoudendheid in schril contrast met haar regelmatige buiten bewustzijn. Hier wordt ook het plot op gebouwd en dat vind ik bijna ongeloofwaardig. Aan het eind van het boek wil je dat ze werkelijk hulp gaat zoeken en zich laat opnemen in een afkickkliniek, maar heb je niet het gevoel van: eindelijk! Het kwaad is door de held de wereld uit geholpen en nu kan hij in dit geval zij eindelijk een gelukkig leven gaan leiden.

Zusje

Rosamund Lupton kruipt in de huid van de zus van een jonge vrouw, die in het toiletgebouw van een park in Londen wordt vermoord. Dat heeft de schrijfster ontzettend knap gedaan. Ik weet niet of ze zelf een groot verlies heeft geleden, maar haar gevoelens zijn levensecht en de ontwikkeling in haar leven, na de vondst van haar zus, maken dat je je ontzettend snel met haar identificeert. Natuurlijk schrijft ze in de ik-vorm, het kan niet anders! Zo ben ik als lezer de zus, die de ontdekkingstocht doet. De ontwikkeling in het karakter van de hoofdpersoon is heel knap weergegeven. Ik word meegezogen in de film die zich afspeelt in haar hoofd en in haar hart. Gelukkig kan ik aan het eind van het boek wel opgelucht ademhalen: met de hoofdpersoon word ik gered.

Het lukt Rosamund Lupton om van een gewoon mens, die haar eigen keuzes maakt en haar eigen karakter heeft, haar eigen fouten maakt en haar eigen ontwikkeling doormaakt, een heldin te maken, die je wilt zijn. Hoewel geen lezeres dit zal willen meemaken, de vastberadenheid en de moed van de hoofdpersoon spreekt ongetwijfeld aan. Eén keuze van de hoofdpersoon betreur ik, maar die maakt het slot nog dramatischer. Wellicht heeft de schrijfster heel bewust voor dit slot gekozen. De keuze van de auteur om het boek in de vorm van een bedachte brief te schrijven, vind ik wel geniaal. Gezien het slot was er nauwelijks iets anders mogelijk om de relatie tussen de twee zussen zo prachtig uit te kunnen werken.

Honey & Co

‘Honey & Co’is een schitterend kookboek van een Israëlisch echtpaar dat eerder voor Yotam Ottolenghi werkte. Hun restaurant in Londen is hét restaurant van het moment en winnaar van The Observer Newcomer of the Year Award 2013.

Het boek ziet er prachtig uit met vele mooie kleurenfoto’s en duidelijke beschrijvingen. Na een interessante tekst over de twee schrijvers volgen eerst basisinstructies en basisrecepten. Daarna is het boek opgedeeld in verschillende thema’s waaronder ‘Mezze’, ‘Brood’, ‘Gebakken en gefrituurd’ en ‘Granen’.

Alles ziet er even lekker en verzorgd uit. De ingrediënten zijn over het algemeen goed te verkrijgen. Ook wordt er vaak nog een tip gegeven welk vervangend en/of goedkoper ingrediënt bruikbaar is. Bij het doorbladeren van het boek is het moeilijk te kiezen waarmee je zult beginnen. Ik probeerde als eerste de hartige cheesecake met gegrilde groente. Heerlijk!

De Hef ziet alles

Voor de hoofdpersoon, Ruurd den Broeder, was de Hef toen hij nog een kind was de plek waar God woont, hoog als de wolken. Hij is een succesvol zakenman. De opvolging van zijn bedrijf Offmarin is geregeld en hij kan rentenieren in een penthouse in een van de nieuwe wolkenkrabbers op Zuid, met uitzicht op de Hef en Katendrecht, de wijk van zijn jeugd. Dat hij iets onder de leden heeft, lijkt hij in eerste instantie nog niet toe te willen geven. Hij heeft nog plannen voor een klein adviesbureau 'Stay' voor milieuvriendelijke energieprojecten aan de kust. Daarvoor neemt hij een jonge studente in dienst, Kathleen. Maar terug in Nederland wil hij vooral zijn verleden onder ogen komen, zijn familie opzoeken, uitleggen waarom hij zo hals over kop is vertrokken. Is het nog goed te maken?

De flashbacks van zijn jeugd zijn in een ander lettertype en vertellen bijna chronologisch het levensverhaal van broertjes Frans en Ruurd den Broeder, die in de winter van 1949 zijn geboren. In de proloog ontdekt de lezer al dat Ruurd de laatste zoon is van een niet verwachte tweeling. Hij heeft een wijnvlek, maar die verdwijnt onder zijn haar. De verschillen tussen de jongens uiten zich vooral in karakter, waarbij Ruurd het idee heeft dat hij heel zijn leven moet vechten om erkenning. Een alwetend verteller richt zich vrij persoonlijk en begripvol tot Ruurd. Het is wennen om in die vorm kennis te maken met de jeugd van Ruurd. Wie is de verteller? Zou het inderdaad de Hef kunnen zijn? Het duurt even voordat de lezer realiseert dat er bij de Hef iets afschuwelijks moet zijn voorgevallen, waardoor Ruurd is weggevlucht uit Rotterdam en zo radicaal heeft gebroken met zijn familie.

Er is veel aandacht voor de geschiedenis van de wederopbouw na de oorlog. Hoe dat gezinnen bezig hield is goed verwerkt in dit boek. Dat je uit de boot valt als je geen dader, maar een denker bent, zullen mensen met een Rotterdamse mentaliteit wel kunnen begrijpen. Ruurd is, ook met het verstrijken van de jaren, een waarnemer die veel woorden nodig heeft voor zijn gedachten en weinig tot actie lijkt te komen.

De Hef ziet alles is geen mooi verhaal. Het lijkt alsof de hoerenbuurt uit de jeugd gewoon bij het leven van Ruurd is blijven horen, Rijk maakt niet gelukkig. Aan het eind van zijn leven blijkt Ruurd bijna te verdrinken in zijn eenzaamheid. Ook letterlijk. Het is knap hoe Cees Pols Ruurd levensecht met vallen en opstaan heeft uitgetekend en ook de andere hoofdrolspelers een stem heeft gegeven in het verhaal; Loes, de schoonzus van Ruurd door middel van een radioprogramma en Frans door zijn nagelaten brieven. Dit zorgt ervoor dat deze roman toewerkt naar een bijzonder eind waarbij niet alleen de Hef een grote rol speelt, maar vooral broederliefde uit een onverwachte hoek komt.

Het schoolonderzoek

Hansen is conciërge op een VSO-ZMOK-school. Op een dag vindt hij het dode lichaam van een leerling, Marnix. Marnix’ schedel is verbrijzeld en er wordt al gauw gesuggereerd dat hij van het dak gevallen of gesprongen is.

Rechercheur Job Kramer komt tot een andere conclusie: Marnix heeft geen verdere verwondingen dus is het heel waarschijnlijk dat er een andere doodsoorzaak is. Hij bijt zich met collega Pascal vast in de zaak. Er blijken veel verdachten te zijn.

Een spannend boek dat ik moeilijk weg kon leggen. Deze misdaadroman onderscheidt zich van andere die ik heb gelezen, doordat er paar hoofdstukken vanuit het perspectief van het slachtoffer zijn geschreven, tot het moment van zijn dood. Er duiken ook steeds nieuwe verdachten op. Het verhaal heeft een bijzonder aangrijpend eind dat nog sterker zou zijn als de auteur de laatste zin had weggelaten en de zin daarvoor omgedraaid had, dus eindigend met de vraag van de betreffende persoon.

De Joodse bruid

Prachtige roman die in een minder bekend tijdsbestek in Irak speelt. De jonge vrouw Zara woont in Iraaks Koerdistan. Zij is Joods.
Zara vindt het dagboek van ene Rahila dat in de jaren veertig is geschreven. In die tijd werd de staat Israël gesticht en dit leidde tot een zeer vijandige houding ten opzichte van de Joden in Iraaks Koerdistan, die zich echter helemaal niet ‘Joods’ voelden, maar gewoon Iraakse burgers. Onbeschermde Iraakse burgers. Zara raakt helemaal gefascineerd door het dagboek en ziet overeenkomsten tussen Rahila’s leven en dat van haarzelf als ook in haar eigen leven de politieke onrust in Iraaks Koerdistan een rol gaat spelen. Uiteindelijk worden de banden tussen Rahila en Zara duidelijk en begrijpt Zara waarom ze zich dermate tot Rahila aangetrokken voelde.

Het boek beschrijft twee geschiedenissen, die van Rahila en die van Zara, vanuit twee perspectieven. Allebei even levensecht, spannend en ontroerend. Ook in geschiedkundig opzicht heb ik er veel van geleerd.

Helder geheim

Deze bundel bevat naast prachtige literaire gedichten ook een aantal liederen op bekende melodieën. Zoals een gedicht op de melodie van: ‘You raise me up’ en ‘Morning has broken’.

De gedichten zijn het waard om meerdere malen gelezen te worden. De auteur beschrijft het proces van het dichten op verschillende manieren.

“Dichten is papierdun ademhalen,
een wakje, slechts in dichtgevroren talen”.
“Het geboortevlies breekt en er komt licht,
wie zal het keren, het gedicht”.

Een prachtige bundel, zeer de moeite waard en ook heel geschikt om cadeau te geven aan een liefhebber van gedichten. De auteur plaatst met regelmaat gedichten en liederen op zijn Facebookpagina.

De baai van de flamingo’s

Dit vervolg op het boek ‘In het land van de Koraalboom’ is prima zelfstandig te lezen. Drie families trekken vanuit Duitsland naar Argentinië, in de hoop daar een beter leven op te bouwen. Annelie gaat om er te trouwen met een man die ze nog niet kent. Zij en haar dochter Mina staan het meest centraal in het boek. Dan is daar Arthur, die meteen na aankomst zijn verloofde kwijtraakt. Bij Victoria en Anna gaat het pad ook niet over rozen. Het is maar goed dat voor in het boek de personages en families beschreven worden, want er zijn nog zo veel ‘bijpersonages’ dat je de draad bijna kwijtraakt.

Het leven in Argentinië rond 1880 blijkt heel ingewikkeld te zijn. De macht van de sterkste geldt er en van een overheid die zaken regelt is geen sprake. Dit leidt tot veel geweld, waarmee alle personages te maken krijgen. Ook is men ervan overtuigd dat de blanke bevolking superieur is ten opzichte van de Indiaanse oorspronkelijke bevolking, wat veel discriminatie tot gevolg heeft, ja, zelfs pogingen van uitroeiing. Bovendien zijn de meeste mannen bruut en grof tegenover vrouwen. Er is veel sprake van prostitutie, ook Annelie en Mina krijgen daarmee te maken. Na honderden pagina’s vol moorden, seks, verkrachting, discriminatie, loopt het verhaal toch nog goed af. Maar ik miste af en toe een rustpunt in het verhaal, het is echt een aaneenrijging van akeligheden.

Hoewel de auteur Argentinië zelf kent, zijn de beschrijvingen van natuur, omgeving en de wereld in de negentiende eeuw vlak. Je wordt niet meegesleept in het verhaal, maar staat er als een bezoeker van veraf tegenover. Dat is het eerste probleem dat ik met dit boek ervoer. Om zo te zeggen: het komt niet binnen. Daardoor duurde het ook lang voor ik het boek uithad, het was niet aantrekkelijk genoeg. Het tweede probleem is het aantal personages. Voorin worden weliswaar alle personen genoemd, inclusief hun familieverhoudingen, maar in het boek duurt het lang voordat je gewoon door kunt lezen zonder terug te grijpen op die lijst met namen. Als je een paarhonderd bladzijden verder bent, worden de verhalen beter. Toch moet ik het helaas een matig boek noemen. Vergelijkbare auteurs zoals Santa Montifiore of Sarah Lark zijn dan eerder aan te bevelen.

Zwanenmoeder

Bij Rosalie (Roos genoemd) , de dochter van Nicky en Floor wordt op vijftienjarige leeftijd een ernstige vorm van scoliose (een zijwaartse verkromming van de rug) geconstateerd. Nicky heeft het zelf ook en ze is er vroeger erg mee gepest. Ze is bang dat Roos dat ook zal overkomen. Maar haar dochter laat er niets over los. Ze pubert behoorlijk en gaat steeds meer haar eigen gang.

Nicky piekert hierover. Waarom gaat Roos wel gewoon met Floor om maar niet met haar? Als er plannen worden gemaakt om op vakantie naar Zwitserland te gaan, barst de bom. Roos wil niet mee en gaat zonder overleg met haar neef en nicht naar Cyprus. Floor en Nicky gaan met z’n tweeën naar Zwitserland. Als ze daar zijn krijgt Nicky een enorme aanvaring met Floor. Maar dit is het begin van het herstel van haar relatie met Roos.

Net als de andere romans van deze auteur is dit boek vanuit het ik-perspectief geschreven. Het leest vlot en is moeilijk weg te leggen. De gevoelens van Nicky worden goed beschreven. Het nadeel van het schrijven vanuit één perspectief is dat je niet in het innerlijk van de andere personen kunt kijken. Elk hoofdstuk begint – geheel in stijl met de titel – met een stukje over het gedrag van een bepaalde vogel.

Eind 2015 verschijnt een boek over Roos, geschreven vanuit het perspectief van Roos. Dat kan los van Zwanenmoeder gelezen worden, hoewel het er helemaal doorheen verweven is. Het beschrijft grotendeels andere gebeurtenissen. Een prachtig boek dat ik vier en een halve ster geef.

15085

Recensie

Jouw waardering

15084

Recensie

Jouw waardering

15083

Recensie

Jouw waardering

15082

Recensie

Jouw waardering

15081

Recensie

Jouw waardering

15080

Recensie

Jouw waardering

15079

Recensie

Jouw waardering

15078

Recensie

Jouw waardering

15077

Recensie

Jouw waardering

15076

Recensie

Jouw waardering