Oordeel over niemand

Isaac Slater schrijft met 'Oordeel over niemand' een indringend en actueel boek dat ingaat tegen de geest van polarisatie, verharding en snelle veroordeling die onze tijd kenmerkt. Vanuit de wijsheid van de woestijnvaders, de contemplatieve christelijke traditie en inzichten van paus Franciscus houdt hij de lezer een spiegel voor; de echte strijd vindt niet plaats in de maatschappij of in onze cultuur maar in het eigen hart.

Ieder mens krijgt de opdracht om niet te oordelen. Dit boek roept je op om naar binnen te keren, om stil te worden en jezelf te onderzoeken. Wie is vrij van oordeel? Het lezen van dit boek zal je daarom niet onbewogen laten.

Niet oordelen betekent geen passiviteit of het ontkennen van onrecht, maar het afzweren van die veroordelingen die het zelfgevoel dienen en het ego veilig stellen. Het oordeel dat we over een ander vellen, zegt vaak meer over onszelf dan over degene die wij veroordelen. Onze neiging om anderen te oordelen is een richtingaanwijzer naar onze eigen pijn of angst. De lezer wordt uitgedaagd om de ‘balk in eigen oog’ serieus te onderzoeken, te helen van de onderliggende pijn en om te kijken naar het beeld van God dat in ieder mens aanwezig is.

Je moet dit boek niet snel willen lezen. De kracht van dit boek zit vooral in de verstilling, die geen enkele haast verdraagt. Ze vraagt focus en een rustige reflectie. Geen grote stappen om te veranderen, maar met mildheid opmerken waarom je geneigd bent te oordelen. Steeds terug te keren naar de vraag: ‘wie ben ik om te oordelen?’ Het vertrekpunt is de onvoorwaardelijke genade van God; in het licht van Zijn liefde en acceptatie kunnen wij de veroordelende neigingen van ons hart leren zien. De genade is uiterst radicaal en verdraagt geen onrecht. Deze weg is niet gemakkelijk en vraagt ook offers, omdat het oordeel aan God gelaten moet worden; in zekere zin de weg van de martelaar, in eenheid met de weg van Christus waarbij deelgenomen wordt aan het lijden. De mens wordt gepresenteerd als een mozaïek van gebroken stukken, die alleen in Christus samenkomt tot heelheid en genezing.

Theologisch gezien ligt het accent bij Slater, geheel in lijn met de oosterse, contemplatieve monastieke traditie niet bij zonde, schuld en verlossing, maar bij lijden, pijn en heling. De zonde wordt niet genegeerd en krijgt ook geen enkele ruimte, maar zij wordt gezien als een wond die om genezing vraagt.  Hij zet zich daarmee ook expliciet af tegen de moraliserende neiging van de westerse kerk. Zijn boek maakt een diep, doorleefd pleidooi voor een onderscheidingsvermogen dat niet-weet en ruimte schept. Met een holistisch vertrekpunt dat het vermogen bezit om creatief te improviseren, zonder knellende opgelegde begrenzing.

Slater heeft veel oog voor structureel onrecht vanuit een geestelijke dimensie maar wat minder voor de maatschappelijke en politieke complexiteit. De  spirituele weg die beschreven wordt, komt vooral voort uit het monastieke leven, waarbij de ruimte voor stilte vanzelfsprekender kan zijn dan voor veel moderne lezers haalbaar is. Voor een gemiddelde gelovige in een jachtige tijd met drukke agenda’s kunnen de aanbevelingen tegen verharding en het reflexmatig oordelen misschien wel als een moeilijk te bereiken ideaal voelen, maar de boodschap is daarmee niet minder waardevol. Zij kan ook als richtinggevend gezien worden.

De vormgeving van de omslag is gelaagd en doorleefd. Een waardevolle verrijking op de inhoud. Mooi dat hierover achter in het boek ook extra uitleg gegeven wordt.

Al met al een urgent en hoopvol boek als tegengif tegen moralisme, hardheid en uitsluiting. En weg om anders met elkaar om te gaan; een noodzakelijk weg naar barmhartigheid, verzoening en eenheid. Van harte aanbevolen.