Zoon van niemand

Zoon van niemand. Deze titel pakte me direct. Hoezo zoon van niemand? Dat kan gewoon niet. Of de zoon kent de ouders niet, maar hij is uit een moeder gekomen en verwekt door een vader. Blijkt dat deze titel nog veel geslepener gekozen is dan ik ooit kon denken. Uiteindelijk, helemaal aan het eind van het verhaal, dat overigens subliem in elkaar steekt, wordt de titel verder verklaard. De zoon van niemand is Psoas zelf, het tegenbeeld van Jezus Christus, een verzonnen held in de Trojaanse oorlog uit de Griekse mythologie. Een man die levend naar de hel is afgevaren - een soort mensgodheid is geworden-, terwijl Jezus door Howard, de hoofdpersoon in het boek, genoemd wordt: een dode die naar de hemel is opgevaren. Psoas is een antiheld. Iemand die niks betekende in de maatschappij en daarom niets te verliezen had en het opnam tegen een van de machtigsten van Troje - omdat die hem beledigd had. De mythologie, die in dezelfde trant als een Homerisch lied wordt uitgeschreven, bevat niets dan dood en verderf. Volgens Howard voortgekomen uit diepe liefde voor de vrouw en het gezin. Terwijl de evangeliën vol staan van liefde in een vreselijke tijd van geweld en dood.

De schrijver heeft het boek een horizontale middellijn gegeven op elke bladzijde. Aan de bovenkant lees je de verzonnen mythe, die de hoofdpersoon in opdracht van zijn universiteit bestudeert aan de hand van snippers papyri en potscherven.

Aan de onderkant van de pagina's vind je het commentaar van Howard Donne op de mythe en zijn gedachten aan zijn vrouw en dochter en zijn reflectie op beide verhalen. Het verhaal van Howard vindt parallellen met het mythische verhaal. De tragiek van zijn leven wordt langzamerhand duidelijk en bijna nergens vindt de lezer verlichting door troost of hoop.

Het verhaal is ontegenzeggelijk knap bedacht en mocht je nog nooit iets gelezen hebben van de Griekse mythologie, dan krijg je er hier een vleug van mee.

Zelf heb ik moeite met de benadering van de evangeliën als mythologische geschriften door de hoofdpersoon in zijn overwegingen en reflecties.

Die reflecties zijn best indringend. Op een gegeven moment stelt Howard de vraag: "Hoe kon God verder?" (Na de dood van zijn eigen zoon). Als je niet gelooft dat Jezus is opgestaan uit de dood is dat een schokkende vraag, maar het bracht mij ook dicht bij de emotie die het verlies van een enig kind met zich meebrengt en hoe het voor God de ultieme verwerping betekent dat mensen Zijn enige zoon gedood hebben.

Door de opzet van het boek kreeg ik het gevoel dat dit verhaal een majestueus requiem is in literaire zin.  Maar dat niet alleen. Door Howards reflectie op zijn huwelijk, gezin en leven vind je vragen die ook in ieders hart kunnen leven, hoewel misschien zelden nauwelijks woorden krijgen, nu toch opeens gesteld worden. Op p. 104-105 lees je een schitterend beschrijving van een arme en ongeoefende soldaat tegenover de van jongsaf getrainde prins in zijn schitterende op maat gemaakte uitrusting. Met als concluderende opmerking: voordat een mens kan omgaan met een vijand, moet hij eerst leren omgaan met zichzelf.

Over de Trojaanse oorlog en de Griekse mythologie: Zoals Jezus staat voor het eeuwige leven, zo staat de Trojaanse oorlog voor eeuwige dood. (Toch mooi om te weten dat de kerk, door Jezus gebouwd, niet door de poorten van Hades kan worden overweldigd).

Het triggert dat de Griekse mythen als gelijkaardig naast de Bijbelse geschiedenis wordt gezet. Als je de ontstaansgeschiedenis bestudeert als auteur, is dat een nogo.

Ik wist niet wat ik kon verwachten achter deze titel. Nu ik het gelezen heb voelt het dubbel. Ik lees graag hoopvolle en troostrijke momenten en/of eindes. De positie van Jezus Christus in de wereldgeschiedenis is geen recht gedaan.

+knap bedachte verhaallijn
+literair requiem
-Jezus naast de Griekse goden en halfgoden gezet
-gebrokenheid zonder hoop