De weg tussen angst en verlangen

De weg tussen angst en verlangen is een postuum samengestelde uitgave van de in 2013 overleden Herman Andriessen. Hij neemt de fresco’s van Giotto over het leven van Franciscus uit de bovenkerk van Assisi als uitgangspunt om onze spirituele levensloop te beschrijven. Aan elke afzonderlijke fresco wordt een hoofdstuk gewijd. Eerst wordt beschreven hoe deze schildering samenhangt met het leven van Franciscus en wat de kunsthistorische kenmerken zijn (compositie, lijnvoering, licht en symboliek). Hiermee krijg je een mooi en duidelijk beeld van de kunststroming uit deze tijd.

Daarna volgt er per fresco een spirituele bezinning waarbij de beelden gebruikt worden als vensters op de innerlijke weg van de mens. Geheel in lijn met het middeleeuwse denken, waarbij het tijdsbesef tussen verleden, heden en toekomst als één geheel werd ervaren, neemt Andriessen de vrijheid om ook voor vandaag in de beelden een spiegel voor de ziel te zien. Elke fresco gebruikt hij zo als een statie, een meditatieplaats voor een fase op de geestelijke pelgrimstocht. Hij is daarbij als een wijze begeleider die de oude weg opnieuw begaanbaar maakt.

De mens wordt begrepen vanuit de innerlijke bewegingen van het hart. Op de weg van het leven mag je gaandeweg worden wie je bent en vrij worden van alles wat je daarin belemmert. Onderweg naar het geheim dat het leven draagt en dat zich uitspreekt in je ervaringen van angst en verlangen. Andriessen belicht daarbij steeds aspecten van deze weg waarop we meer en meer gevormd worden naar het beeld van God. Het verlangen dat als motor dient voor onze geestelijke leven, de plek waar God al aan het werk is. Maar waarbij we ook op kruispunten in onze levensweg te strijden hebben met machten en angsten die ons vasthouden.

Er is veel aandacht voor stilte, het niet-weten, de afgrond en armoede. Andriessen beschrijft hoe ervaringen van armoede, kwetsbaarheid en lijden kunnen uitgroeien tot een weg van loutering en verdieping. De beschreven weg heeft niet tot doel om geestelijk te presteren, maar om je geduldig en blijmoedig te laten vormen. De letterlijke armoede zoals Francisus die voorstond, wordt tot een geestelijke woestijnervaring gemaakt.

Deze afwisseling in schoonheid en bezinning geeft het boek een ritmische beweging; eerst kijken en dan overwegen. Als lezer word je aangesproken om te ontdekken wie je zelf bent in dit verhaal. Zo hernieuwt Andriessen een oeroude franciscaanse manier van bidden met beelden en nodigt hij elke lezer uit om deze weg te gaan bewandelen.

De inhoud is zeer toegankelijk en begrijpelijk beschreven. Geen academisch werk, maar meer meditatief waarbij de lezer op de weg wordt ingewijd. De toon is daarbij warm en betrokken.

De vormgeving is bijzonder mooi. Elk hoofdstuk is voorzien van een prachtige kleurrijke fresco. Het boek ligt ook lekker in de hand met dik glanzend papier. Het formaat doet recht aan de kleurrijke weergave waardoor de fresco’s goed te bestuderen zijn.

Dit is geen boek dat je even snel op een ontspannen middag uitleest. Je moet vooral de tijd nemen om alles rustig bekijken en fresco voor fresco langzaam lezen en doorleven.