Van mens tot mens

Voor mensen die werken in de zorg is het soms goed om afstand te nemen van hun werk, vooral als de regeldruk hoog en de tijd steeds onder druk staat. Wat betekent het eigenlijk om goede zorg te bieden? Verpleegkundige Tommie Niessen en filosoof Jan Keij nemen de lezer mee in het gedachtegoed van Emmanuel Levinas, een van de belangrijkste ethische denkers van de twintigste eeuw. Filosofische stof klinkt misschien erg theoretisch, maar dat is dit boek zeker niet. De theorie komt in hapklare brokken, verrijkt met anekdotes en casussen die de inhoud voor verzorgenden en verpleegkundigen tastbaar maakt. De toon is daarbij warm en coachend.

Centraal staat het begrip ‘appèl’: de oproep die uitgaat van de ander zodra je hem of haar ontmoet. Niet een expliciet verzoek, maar iets fundamentelers. De aanwezigheid van de ander roept al op tot verantwoordelijkheid. De auteurs spelen met dit woord: ver-antwoord-elijkheid is antwoord geven op het appèl van de ander. En dat antwoord luidt: schep geluk, draag bij aan de kwaliteit van leven van je medemens. Dat is het morele kompas dat boven de regels en protocollen uitstijgt. Het boek is hierin verrassend realistisch. De auteurs erkennen de grenzen van de zorg.

Niet elke vraag verdient hetzelfde gewicht, er zijn meerdere zorgvragers die aandacht vragen, en het appèl zal blijven ook wanneer je alles hebt gegeven. De veelvoorkomende valkuilen passeren de revue: overweldigd raken door medelijden, zorg waarbij regels blind worden gevolgd, en het verwaarlozen van jezelf of andere zorgvragers. Wie zichzelf vergeet, raakt uitgeput. Maar het geven van een antwoord op dit appèl geeft vreugde. Tijd om te genieten en te beseffen dat het appèl altijd aanwezig zal zijn, geeft ruimte om soms buiten de kaders te handelen of om bewust afstand te nemen. Een belangrijke boodschap voor een sector met hoge uitval. Het boek eindigt met een overzichtelijk schema dat helpt bij het maken van afwegingen in de praktijk.

Van mens tot mens geeft taal aan wat veel zorgverleners intuïtief voelen: dat de mens belangrijker is dan het systeem. Een waardevolle gids voor iedereen die met hart en ziel zorgt en daarbij de balans wil bewaren.