De eik en de lariks

Soms dwaal je door een bos en fantaseer je bij grote bomen welke mensen deze bomen allemaal voorbij hebben zien trekken. Vooral bij zeer oude bomen en grafheuvels drijft de fantasie al snel naar oeroude tijden. Welke geschiedenis heeft het bos allemaal meegemaakt? Hoe hebben de mensen en de maatschappij zich tot dit bos verhouden? En hoe heeft het bos de geschiedenis beïnvloed?

Sophie Pinkham maakt ook een wandeling door een zeer oud bos. Op originele wijze beschrijft zij de geschiedenis van Rusland vanuit het perspectief van het bos. Ze biedt hiermee een kroniek van de uitgestrekte en vitale bossen van Rusland en hun rol in een menselijke geschiedenis. En ze komt op haar rondwandeling nogal wat tegen. Van jagers verzamelaars tot kluizenaars, natuurbeschermers en houthakkers, machthebbers en dissidenten, legendes en folklore en een culturele geschiedenis met grote schrijvers en regisseurs. Zij ziet dat het bos een instrument van macht is. De geschiedenis van de Gouden Horde tot de huidige bossen in Oekraïne, kunnen gezien worden als een lange geschiedenis van imperialistische oorlogen.  De rode draad is dat het bos altijd de kern heeft gevormd van de Russische nationale identiteit. Haar beschrijving van de geschiedenis is niet zozeer systematisch maar eerder thematisch en beeldend. Je krijgt hiermee een beter begrip van het Rusland van vandaag en hoe hedendaagse politieke besluiten soms geworteld zijn in oude historie.  De eik en de lariks, twee bomen die het westen en het oosten van het land representeren, maar vanwege de immense reikwijdte van het land is het soms handig om tijdens het lezen af en toe een topografische kaart te raadplegen om goed te kunnen oriënteren waar zij in het bos verblijft.

Pinkham put ook rijkelijk uit sprookjes, uit grote literaire werken en films, waarbij de achtergronden en uitleg die ze hierbij geeft, verhelderend werken om deze bronnen ook beter te doorgronden. Ook voor vandaag de dag nog zeker de moeite waard om deze bronnen op te zoeken en daar verder in te verdiepen.

Al met al is dit een goed geschreven boek dat begrijpelijk maakt hoe diep landschap en nationale identiteit met elkaar verweven zijn. Na het lezen van dit boek heb je niet alleen meer inzicht gekregen in het Rusland van vandaag, maar als bijeffect zie je ook in je eigen land elk bos met andere ogen.